Zelfliefde klinkt in onze cultuur soms bijna verdacht. We leren al vroeg dat je jezelf niet op de eerste plaats moet zetten, dat bescheidenheid siert en dat te veel met jezelf bezig zijn al snel egoïstisch of ijdel wordt gevonden. Geen wonder dat het woord zelfliefde bij veel mensen ongemak oproept.
Gezonde zelfliefde betekent echter niet dat je jezelf belangrijker maakt dan een ander. Het gaat ook niet om jezelf voortdurend complimenten geven of een zo positief mogelijk zelfbeeld opbouwen. Gezonde zelfliefde is een warme en respectvolle houding waarin je niet voortdurend hoeft te bewijzen dat je bestaansrecht of waardigheid hebt.
Juist daardoor ontstaat er ruimte. Je hoeft minder energie te besteden aan jezelf verdedigen, vergelijken of bevestiging zoeken. Daardoor kun je ook vrijer, gevoeliger en meer beschikbaar zijn in contact met anderen.
Binnen Zijnsoriëntatie gaat gezonde zelfliefde nog een stap verder. Ze is niet alleen bedoeld om je psychisch beter te voelen. Ze ondersteunt je om te herkennen dat onder je aangeleerde zelfbeelden en overlevingspatronen een vrije, open dimensie van je bestaan aanwezig is. Het pad helpt je om daarmee vertrouwd te raken en die vrijheid steeds meer vorm te laten krijgen in je dagelijks leven.
Ontdek de cursus Gezonde Zelfliefde
Wat is gezonde zelfliefde?
Gezonde zelfliefde betekent dat je jezelf met warmte, aandacht en respect tegemoet kunt treden, ook wanneer je twijfelt, faalt, bang bent of jezelf klein voelt.
Die houding is niet hetzelfde als denken dat alles aan jezelf geweldig is. En ze hoeft niet afhankelijk te zijn van prestaties of van de waardering van anderen.
In Zijnsoriëntatie onderscheiden we verschillende dimensies van onze geest. Onze psyche draagt onze geschiedenis, gewoontes, zelfbeelden en overlevingsstrategieën. Daaronder ligt de open Zijnsgrond, die niet afhankelijk is van onze persoonlijke geschiedenis. Vanuit die openheid kan Spirit zich tonen als liefde, warmte, helderheid, schoonheid en compassie.
Gezonde zelfliefde helpt de psyche om zich steeds opnieuw naar die ruimere dimensie toe te wenden.
Zelfliefde is daarom niet iets wat je eerst moet verdienen. De diepste rijkdom van je wezen is al gegeven. Wat wel oefening vraagt, is leren die rijkdom te herkennen, jezelf ervoor te openen en haar toe te laten in de manier waarop je met jezelf en anderen omgaat.
Zelfliefde is iets anders dan egoïsme of narcisme
Gezonde zelfliefde betekent niet dat je uitsluitend met jezelf bezig bent. Integendeel: wanneer je minder afhankelijk wordt van bevestiging van buitenaf, ontstaat vaak juist meer ruimte voor werkelijk contact.
Een gebrek aan gezonde zelfliefde kan maken dat je sterk bezig raakt met de vraag hoe anderen je zien, of je wel voldoende waardering krijgt en hoe je je eigen waardigheid moet beschermen. Je kunt dan bijvoorbeeld gaan pleasen, jezelf terugtrekken, jezelf voortdurend vergelijken of juist veel erkenning opeisen.
Vanuit Zijnsoriëntatie kunnen sommige narcistische patronen worden begrepen als een verwarde zorg voor het behoud van waardigheid. Gezonde zelfliefde ondersteunt je om in je eigen basis te rusten, zonder je af te sluiten van anderen. Eigenheid en verbinding hoeven dan geen tegenpolen te zijn.
Liefde voor jezelf krijgt zo vanzelf ook een relationele dimensie. Werkelijke zelfliefde blijkt mede uit de ruimte die ontstaat voor liefde, wederkerigheid, compassie en verantwoordelijkheid.
Waarom is zelfliefde soms zo moeilijk?
Als liefde en openheid tot onze natuurlijke mogelijkheden behoren, waarom vinden we het dan vaak zo moeilijk om vriendelijk met onszelf om te gaan?
Onze geschiedenis speelt daarin een belangrijke rol. Als kind zijn we sterk afhankelijk van de zorg en aandacht van onze omgeving. Wanneer liefde, belangstelling of bevestiging onvoldoende beschikbaar waren, kunnen er plekken ontstaan waar we weinig basisvertrouwen ervaren. Diezelfde vroege dynamiek speelt vaak ook een rol bij bindingsangst en verlatingsangst.
We kunnen bovendien leren dat waardering afhankelijk is van voorwaarden: je bent welkom als je lief bent, presteert, sterk bent of aan verwachtingen voldoet. Zulke ervaringen kunnen diep doorwerken in de manier waarop we later naar onszelf en anderen kijken.
Daar komen de gewoontes van onze overlevingsgerichte psyche bij. We proberen houvast te vinden, willen zekerheid creëren en zoeken soms buiten onszelf naar iets waardoor we ons eindelijk compleet of veilig zullen voelen.
Ook onze cultuur kan dat versterken. Prestatiedruk en voortdurende vergelijking nodigen gemakkelijk uit tot de gedachte dat we eerst iets moeten bereiken voordat we mogen rusten.
Zijnsoriëntatie keert deze beweging om. Niet: eerst iets bereiken en dan rust vinden. Maar: leren stilstaan bij de rijkdom die niet volledig afhankelijk is van omstandigheden.
Onze geconditioneerde patronen verdwijnen daarmee niet zomaar. Ze verdienen aandacht en respect. Maar ze zijn ook niet onze diepste identiteit. Door beoefening kunnen we leren er minder volledig mee samen te vallen en steeds opnieuw een vrijere optiek in te nemen.
Hoe herken je weinig gezonde zelfliefde?
Een gebrek aan gezonde zelfliefde zegt meestal niet letterlijk: “Ik houd niet van mezelf.” Het wordt eerder zichtbaar in vertrouwde patronen, bijvoorbeeld:
- een strenge of voortdurend beoordelende innerlijke stem;
- moeite hebben met grenzen stellen omdat je anderen niet wilt teleurstellen;
- voortdurend vergelijken en jezelf daarbij tekort vinden schieten;
- waardering moeilijk kunnen ontvangen terwijl kritiek diep binnenkomt;
- jezelf nauwelijks rust gunnen;
- veel voor anderen zorgen terwijl je weinig aandacht hebt voor je eigen ervaring;
- sterk afhankelijk zijn van bevestiging of juist afstand houden om niet geraakt te worden.
Deze signalen zijn geen diagnose. Je kunt ze gebruiken als uitnodiging om te onderzoeken vanuit welke houding je jezelf en je omgeving tegemoet treedt. Wil je hier dieper op ingaan, lees dan signalen van een gebrek aan zelfliefde.
Hoe beoefen je gezonde zelfliefde?
Gezonde zelfliefde ontstaat niet door nóg harder aan jezelf te werken. Tegelijk is het ook niet iets wat vanzelf stabiel wordt zodra je eenmaal begrijpt dat je vrij bent.
Binnen Zijnsoriëntatie horen vrijheid en beoefening bij elkaar. Je vrije aard hoef je niet te maken. Maar het vraagt oefening, discipline en herhaling om de gewoontes van de psyche losser te maken en je steeds opnieuw op een ruimere optiek af te stemmen.
In deze lezing licht Hans Knibbe de kern van gezonde zelfliefde toe:
1. Stop en word wakker
Gezonde zelfliefde begint met het onderbreken van de automatische beweging waarin je voortdurend ergens naartoe wilt. Sta stil. Voel je lichaam. Merk op wat er nu aanwezig is, zonder het onmiddellijk te verbeteren of weg te maken.
In de wakkertebeoefening train je je aandacht zodat je niet volledig wordt meegesleept door iedere gedachte, emotie of innerlijke beoordeling. Meer daarover lees je in meditatie voor zelfliefde.
2. Herken je oordelende patronen
Een kritische innerlijke stem hoef je niet te bestrijden. Ook die hoort bij de geconditioneerde psyche en heeft haar eigen geschiedenis en intelligentie. Je kunt leren haar op te merken zonder haar automatisch als waarheid te behandelen. Alleen dat maakt al ruimte voor een andere verhouding tot jezelf.
3. Stem je af op een ruimere, liefdevolle optiek
Een belangrijke oefenvorm binnen Gezonde Zelfliefde is de visualisatie van de Zijnsouders. De Zijnsouders zijn Gestaltebeelden die vorm geven aan liefdevolle, wijze en heldere kwaliteiten van Spirit. Je stelt je ervoor open, maakt contact en laat je raken door hun aandacht en liefde.
Daarmee probeer je niet een mooiere fantasiewereld te maken. De oefening is bedoeld om contact te krijgen met kwaliteiten die vanuit de Zijnsgeoriënteerde visie al tot je vrije aard behoren. Door deze afstemming vaak te oefenen, kan een nieuwe en warmere verhouding tot jezelf ontstaan. Hans Knibbe spreekt in dit verband over het opbouwen van een “buffer van goedheid”. Vanuit die ruimere basis kun je vervolgens ook naar moeilijke situaties, oude patronen en conflicten kijken.
Liever luisteren dan lezen? Beluister ook de podcast over zelfliefde met Hans Knibbe. Een aantal elementen speelt in de beoefening een belangrijke rol.
Oefeningen om mee te beginnen
Je kunt vandaag al een paar eenvoudige bewegingen verkennen.
- Stop even. Onderbreek één of twee keer per dag bewust waarmee je bezig bent. Voel je voeten, je adem en je lichaam en merk op dat je er al bent. Je hoeft nergens naartoe.
- Laat waar zijn wat er is. Zit een paar minuten stil en merk gedachten, lichamelijke sensaties en gevoelens op zonder ze meteen te corrigeren. Het doel is niet om een speciale toestand te bereiken.
- Merk de blik op waarmee je naar jezelf kijkt. Wanneer je jezelf beoordeelt, onderzoek dan niet alleen wát je over jezelf denkt, maar ook vanuit welke houding je kijkt. Is die blik hard, angstig of eisend? Kun je iets meer ruimte en warmte toelaten?
- Herken een moment van vrijheid. Sta aan het einde van de dag stil bij een moment waarop je aanwezig, warm, vrij of werkelijk in contact was. Maak er geen prestatie van. Merk eenvoudig op dat zulke kwaliteiten al in je leven verschijnen.
Wil je meer verkennen? Bekijk onze zelfliefde-oefeningen.
Verder verdiepen: het boek Gezonde Zelfliefde
Wie de achtergrond en methodiek verder wil verkennen, kan het boek Gezonde Zelfliefde van Hans Knibbe lezen. Daarin wordt gezonde zelfliefde niet alleen als psychologische ondersteuning besproken, maar als een belangrijk fundament voor het Zijnsgeoriënteerde pad van vrijheid.
De beoefeningen helpen om minder vanuit tekort en zelfcorrectie te leven en steeds vertrouwder te raken met een ruime en liefdevolle houding. Wil je je breder oriënteren, bekijk dan ook onze selectie boeken over zelfliefde.
Boek: Gezonde Zelfliefde — Hans Knibbe
Waarom het nodig is en hoe je het kunt beoefenen.
Zelf ervaren: de cursus Gezonde Zelfliefde
Lezen kan helpen om de visie te begrijpen, maar Gezonde Zelfliefde is vooral een beoefening. In de cursus Gezonde Zelfliefde maak je onder begeleiding kennis met onder andere wakkerte, de Zijnsouders en het ontwikkelen van een warmere en stabielere houding naar jezelf.
De oefeningen zijn niet bedoeld om van jou een betere versie van jezelf te maken. Ze helpen je juist om het voortdurende verbeterproject even los te laten en je af te stemmen op de vrijheid en rijkdom die niet eerst geproduceerd hoeven te worden. Door herhaling kan de psyche steeds vertrouwder raken met die ruimere optiek en leren haar vorm te geven in het dagelijks leven.
Bekijk de cursus Gezonde Zelfliefde
Veelgestelde vragen
Wat is gezonde zelfliefde precies?
Gezonde zelfliefde is een warme, respectvolle en niet voortdurend beoordelende houding naar jezelf. Binnen Zijnsoriëntatie is zij verbonden met het herkennen dat de rijkdom en vrijheid van je diepste aard niet door prestaties gemaakt hoeven te worden. De beoefening helpt de psyche daarmee vertrouwd te raken.
Is zelfliefde hetzelfde als egoïsme?
Nee. Gezonde zelfliefde hoeft je niet meer met jezelf bezig te maken. Wanneer je minder afhankelijk bent van voortdurende bevestiging of verdediging van je waardigheid, kan juist meer ruimte ontstaan voor werkelijk contact met anderen.
Wat zijn signalen van weinig gezonde zelfliefde?
Bijvoorbeeld een sterke innerlijke criticus, jezelf voortdurend vergelijken, moeilijk waardering kunnen ontvangen, veel bevestiging nodig hebben, weinig rust toelaten of jezelf structureel wegcijferen. Zulke patronen zijn geen diagnose, maar kunnen aanleiding zijn voor onderzoek.
Hoe kun je gezonde zelfliefde beoefenen?
Door je automatische patronen te leren onderbreken, wakker en aanwezig te blijven, je oordelende houding te herkennen en je af te stemmen op een ruimere, liefdevolle optiek. Binnen Zijnsoriëntatie spelen onder andere wakkertebeoefening en de visualisatie van de Zijnsouders daarin een belangrijke rol.
Hoe lang duurt het om gezonde zelfliefde te ontwikkelen?
Daar bestaat geen vast tijdpad voor. Gezonde zelfliefde is geen eindpunt dat je na een bepaald aantal weken bereikt. Het is een houding en een beoefening die door herhaling steeds vertrouwder kunnen worden.
Gezonde zelfliefde is geen egotrip en ook geen nieuw project om jezelf te verbeteren. Ze helpt je om thuis te komen bij de rijkdom die niet eerst verdiend hoeft te worden, en om vandaaruit met meer vrijheid, warmte en verantwoordelijkheid in het leven te staan.
{
“@context”: “https://schema.org”,
“@type”: “FAQPage”,
“mainEntity”: [
{
“@type”: “Question”,
“name”: “Wat is gezonde zelfliefde precies?”,
“acceptedAnswer”: {
“@type”: “Answer”,
“text”: “Gezonde zelfliefde is een warme, respectvolle en niet voortdurend beoordelende houding naar jezelf. Binnen Zijnsoriëntatie is zij verbonden met het herkennen dat de rijkdom en vrijheid van je diepste aard niet door prestaties gemaakt hoeven te worden. De beoefening helpt de psyche daarmee vertrouwd te raken.”
}
},
{
“@type”: “Question”,
“name”: “Is zelfliefde hetzelfde als egoïsme?”,
“acceptedAnswer”: {
“@type”: “Answer”,
“text”: “Nee. Gezonde zelfliefde hoeft je niet meer met jezelf bezig te maken. Wanneer je minder afhankelijk bent van voortdurende bevestiging of verdediging van je waardigheid, kan juist meer ruimte ontstaan voor werkelijk contact met anderen.”
}
},
{
“@type”: “Question”,
“name”: “Wat zijn signalen van weinig gezonde zelfliefde?”,
“acceptedAnswer”: {
“@type”: “Answer”,
“text”: “Bijvoorbeeld een sterke innerlijke criticus, jezelf voortdurend vergelijken, moeilijk waardering kunnen ontvangen, veel bevestiging nodig hebben, weinig rust toelaten of jezelf structureel wegcijferen. Zulke patronen zijn geen diagnose, maar kunnen aanleiding zijn voor onderzoek.”
}
},
{
“@type”: “Question”,
“name”: “Hoe kun je gezonde zelfliefde beoefenen?”,
“acceptedAnswer”: {
“@type”: “Answer”,
“text”: “Door je automatische patronen te leren onderbreken, wakker en aanwezig te blijven, je oordelende houding te herkennen en je af te stemmen op een ruimere, liefdevolle optiek. Binnen Zijnsoriëntatie spelen onder andere wakkertebeoefening en de visualisatie van de Zijnsouders daarin een belangrijke rol.”
}
},
{
“@type”: “Question”,
“name”: “Hoe lang duurt het om gezonde zelfliefde te ontwikkelen?”,
“acceptedAnswer”: {
“@type”: “Answer”,
“text”: “Daar bestaat geen vast tijdpad voor. Gezonde zelfliefde is geen eindpunt dat je na een bepaald aantal weken bereikt. Het is een houding en een beoefening die door herhaling steeds vertrouwder kunnen worden.”
}
}
]
}
