Gezonde zelfliefde

Zelfliefde klinkt in onze cultuur soms bijna verdacht. We leren al vroeg dat je jezelf niet op de eerste plaats moet zetten, dat bescheidenheid siert en dat te veel met jezelf bezig zijn al snel egoïstisch of ijdel wordt gevonden. Geen wonder dat het woord zelfliefde bij veel mensen ongemak oproept.

Gezonde zelfliefde betekent echter niet dat je jezelf belangrijker maakt dan een ander. Het gaat ook niet om jezelf voortdurend complimenten geven of een zo positief mogelijk zelfbeeld opbouwen. Gezonde zelfliefde is een warme en respectvolle houding naar jezelf, waarin je niet voortdurend hoeft te bewijzen dat je bestaansrecht of waardigheid hebt.

Daar hoort ook rugkracht bij. Je kunt je eigenheid bewonen, grenzen voelen en voor jezelf staan zonder je van anderen af te sluiten of voortdurend bevestiging nodig te hebben. Juist daardoor ontstaat er meer ruimte voor werkelijk contact.

Binnen Zijnsoriëntatie gaat gezonde zelfliefde daarom verder dan je psychisch beter voelen. Ze ondersteunt de psyche om zich te leren oriënteren op een vrijheid en rijkdom die niet eerst gemaakt hoeven te worden. Onder vertrouwde zelfbeelden en overlevingspatronen ligt niet een beter zelf dat je moet ontwikkelen, maar er is een open en vrije dimensie van geest die al gegeven is. Het pad helpt je die vrijheid te herkennen, ermee vertrouwd te raken en haar steeds meer vorm te geven in je dagelijks leven.

Ontdek de cursus Gezonde Zelfliefde

 

Wat is gezonde zelfliefde?

Gezonde zelfliefde betekent dat je jezelf met warmte, aandacht en respect tegemoet kunt treden, ook wanneer je twijfelt, faalt, bang bent of jezelf klein voelt.

Die houding is niet hetzelfde als denken dat alles aan jezelf geweldig is. En ze hoeft niet afhankelijk te zijn van prestaties of van de waardering van anderen. Gezonde zelfliefde helpt je om in verbinding te blijven met jezelf zonder jezelf voortdurend te beoordelen, te verbeteren of te verdedigen.

Binnen Zijnsoriëntatie onderscheiden we verschillende dimensies binnen één geest. De psyche draagt onze geschiedenis, gewoontes, zelfbeelden en overlevingsstrategieën. Zijn verwijst naar de open, kennende grond van de geest, die niet afhankelijk is van onze persoonlijke geschiedenis. Spirit is de vrije uitstraling daarvan en kan herkenbaar worden als liefde, warmte, helderheid, schoonheid, vreugde, kracht en compassie.

Gezonde zelfliefde helpt de psyche om zich steeds opnieuw naar die ruimere dimensie toe te wenden.

De rijkdom waarop gezonde zelfliefde zich oriënteert hoef je niet eerst te verdienen of te maken. Vanuit Zijnsoriëntatie is zij al gegeven. Maar onze psyche heeft niet vanzelf geleerd om vanuit die rijkdom met zichzelf om te gaan. Een warme, accepterende en waardige houding naar jezelf vraagt daarom vaak oefening, discipline en gewenning.

Zelfliefde is iets anders dan egoïsme of narcisme

Gezonde zelfliefde betekent niet dat je uitsluitend met jezelf bezig bent. Integendeel: wanneer je minder afhankelijk wordt van bevestiging van buitenaf, ontstaat vaak juist meer ruimte voor werkelijk contact.

Een gebrek aan gezonde zelfliefde kan maken dat je sterk bezig raakt met de vraag hoe anderen je zien, of je wel voldoende waardering krijgt en hoe je je eigen waardigheid moet beschermen. Je kunt dan bijvoorbeeld gaan pleasen, jezelf terugtrekken, jezelf voortdurend vergelijken of juist veel erkenning opeisen.

Vanuit Zijnsoriëntatie kunnen sommige narcistische patronen worden begrepen als een verwarde zorg voor het behoud van waardigheid. Gezonde zelfliefde ondersteunt je om in je eigen basis te rusten, zonder je af te sluiten van anderen. Je eigenheid en de verbinding met anderen hoeven dan geen tegenpolen te zijn.

Gezonde zelfliefde is daarom van meet af aan relationeel. Je leert je eigen waardigheid bewonen en jezelf serieus nemen, terwijl je open en gevoelig kunt blijven voor anderen. Werkelijke zelfliefde blijkt mede uit de ruimte die ontstaat voor wederkerigheid, compassie en verantwoordelijkheid.

Waarom is zelfliefde soms zo moeilijk?

Als liefde en openheid tot onze natuurlijke mogelijkheden behoren, waarom vinden we het dan vaak zo moeilijk om vriendelijk met onszelf om te gaan?

Onze geschiedenis speelt daarin een belangrijke rol. Als kind zijn we sterk afhankelijk van de zorg, aandacht en afstemming van onze omgeving. Op plekken waar we ons onvoldoende gezien, ontvangen of liefdevol tegemoetgetreden hebben gevoeld, kan het later moeilijk zijn om vanzelfsprekend warm en nabij bij onszelf te blijven. Diezelfde vroege dynamiek speelt vaak ook een rol bij bindingsangst en verlatingsangst.

We kunnen bovendien leren dat waardering afhankelijk is van voorwaarden: je bent welkom als je lief bent, presteert, sterk bent of aan verwachtingen voldoet. Zulke ervaringen kunnen diep doorwerken in de manier waarop we later naar onszelf en anderen kijken.

Daar komen de gewoontes van onze overlevingsgerichte psyche bij. We proberen houvast te vinden, willen zekerheid creëren en zoeken soms buiten onszelf naar iets waardoor we ons eindelijk compleet, veilig of waardig zullen voelen.

Ook onze cultuur kan dat versterken. Prestatiedruk en voortdurende vergelijking nodigen gemakkelijk uit tot de gedachte dat we eerst iets moeten bereiken voordat we mogen rusten.

Zijnsoriëntatie keert deze beweging om. Niet: eerst iets bereiken en dan rust vinden. Maar: leren stilstaan bij de rijkdom die niet volledig afhankelijk is van omstandigheden.

Onze geconditioneerde patronen verdwijnen daarmee niet zomaar. Ze verdienen aandacht en respect. Maar ze zijn ook niet onze diepste identiteit. Door beoefening kunnen we leren er minder volledig mee samen te vallen en steeds opnieuw een vrijere optiek in te nemen.

Hoe herken je weinig gezonde zelfliefde?

Een gebrek aan gezonde zelfliefde zegt meestal niet letterlijk: “Ik houd niet van mezelf.” Het wordt eerder zichtbaar in vertrouwde patronen, bijvoorbeeld:

• een strenge of voortdurend beoordelende innerlijke stem;
• moeite hebben met grenzen stellen omdat je anderen niet wilt teleurstellen;
• voortdurend vergelijken en jezelf daarbij tekort vinden schieten;
• waardering moeilijk kunnen ontvangen terwijl kritiek diep binnenkomt;
• jezelf nauwelijks rust gunnen;
• veel voor anderen zorgen terwijl je weinig aandacht hebt voor je eigen ervaring;
• sterk afhankelijk zijn van bevestiging of juist afstand houden om niet geraakt te worden.

Deze signalen zijn geen diagnose. Je kunt ze gebruiken als uitnodiging om te onderzoeken vanuit welke houding je jezelf en je omgeving tegemoet treedt. Wil je hier dieper op ingaan, lees dan signalen van een gebrek aan zelfliefde.

Hoe beoefen je gezonde zelfliefde?

Gezonde zelfliefde ontstaat niet door nóg harder aan jezelf te werken. Tegelijk is het ook niet iets wat vanzelf stabiel wordt zodra je eenmaal begrijpt dat je vrij bent.

Binnen Zijnsoriëntatie horen vrijheid en beoefening bij elkaar. Je vrije aard hoef je niet te maken. Maar het vraagt oefening, discipline en herhaling om minder automatisch vanuit de gewoontes van de psyche te leven en je houding steeds opnieuw op een ruimere, liefdevolle optiek af te stemmen.

Gezonde zelfliefde is daarbij niet alleen een gedachte of overtuiging. De beoefening is ook lichamelijk. Je leert warmte, rust en gegrondheid daadwerkelijk toe te laten en te voelen, zodat liefde niet alleen een idee blijft maar steeds meer een gevoelde basis kan worden.

In deze lezing licht Hans Knibbe de kern van gezonde zelfliefde toe:

1. Stop en word wakker

Gezonde zelfliefde begint met het onderbreken van de automatische beweging waarin je voortdurend ergens naartoe wilt. Sta stil. Voel je lichaam. Merk op wat er nu aanwezig is, zonder het onmiddellijk te verbeteren of weg te maken.

In de wakkertebeoefening train je je aandacht zodat je niet volledig wordt meegesleept door iedere gedachte, emotie of innerlijke beoordeling. Meer daarover lees je in meditatie voor zelfliefde.

2. Herken je oordelende patronen

Een kritische innerlijke stem hoef je niet te bestrijden. Ook die hoort bij de geconditioneerde psyche en heeft haar eigen geschiedenis en intelligentie.

Je kunt leren haar op te merken zonder haar automatisch als waarheid te behandelen. Daarmee verschuift niet noodzakelijk meteen de inhoud van wat je denkt, maar wel de houding van waaruit je ermee omgaat. Juist die verandering van houding is binnen Zijnsoriëntatie essentieel.

3. Ontwikkel warmte en een liefdevolle basis

Gezonde zelfliefde vraagt niet alleen wakkerte, maar ook warmte. Je kunt leren om lichamelijk aanwezig te blijven bij jezelf en meer zachtheid, rust en vriendelijkheid toe te laten, onder meer in het gebied van de buik.

Daarmee bouw je als het ware een innerlijke basis op waarin moeilijke gevoelens en oude patronen niet onmiddellijk hoeven te leiden tot zelfafwijzing of zelfcorrectie.

Hans Knibbe spreekt in dit verband over het ontwikkelen van een “buffer van goedheid”: een geoefende basis van warmte en waardigheid waarop je kunt terugvallen wanneer moeilijker lagen van de psyche zichtbaar worden.

4. Stem je af op een ruimere, liefdevolle optiek

Een belangrijke oefenvorm binnen Gezonde Zelfliefde is de visualisatie van de Zijnsouders. De Zijnsouders zijn Gestaltebeelden die vorm geven aan vrije en verlichte kwaliteiten van Spirit. Je stelt je ervoor open, maakt contact en laat je raken door hun aandacht, liefde, helderheid en kracht.

Daarmee probeer je niet een mooiere fantasiewereld te maken. De oefening is bedoeld om contact te krijgen met kwaliteiten die volgens de Zijnsgeoriënteerde visie al tot je vrije aard behoren.

De Zijnsouders ondersteunen niet alleen een warmere verhouding tot jezelf. Ze helpen je ook de liefdevolle, vrije en krachtige kwaliteiten van Spirit als eigen mogelijkheid te herkennen en van daaruit naar jezelf en je leven te kijken.

Door deze afstemming vaak te oefenen, kan de psyche steeds vertrouwder raken met een andere optiek. Vanuit die ruimere basis kun je vervolgens ook naar moeilijke situaties, oude patronen en conflicten kijken.

Deze video van Hans Knibbe laat een voorbeeldmeditatie zien:

 

Liever luisteren dan lezen? Beluister ook de podcast over zelfliefde met Hans Knibbe. Een aantal elementen speelt in de beoefening een belangrijke rol.

Oefeningen om mee te beginnen

Je kunt vandaag al een paar eenvoudige bewegingen verkennen.

• Stop even. Onderbreek één of twee keer per dag bewust waarmee je bezig bent. Voel je voeten, je adem en je lichaam en merk op dat je er al bent. Je hoeft nergens naartoe.
• Laat waar zijn wat er is. Zit een paar minuten stil en merk gedachten, lichamelijke sensaties en gevoelens op zonder ze meteen te corrigeren. Het doel is niet om een speciale toestand te bereiken.
• Voel warmte. Breng je aandacht naar je lichaam en onderzoek of je iets van warmte of zachtheid kunt toelaten, bijvoorbeeld rond je buik. Forceer niets; het gaat om ontvankelijk worden voor een warmere manier van aanwezig zijn.
• Merk de blik op waarmee je naar jezelf kijkt. Wanneer je jezelf beoordeelt, onderzoek dan niet alleen wát je over jezelf denkt, maar ook vanuit welke houding je kijkt. Is die blik hard, angstig of eisend? Kun je oefenen met iets meer ruimte, warmte en waardigheid?
• Herken je rugkracht. Merk op wanneer je iets wilt, een grens voelt of ergens voor wilt staan. Gezonde zelfliefde betekent niet alleen zacht voor jezelf zijn, maar ook je eigenheid en kracht serieus nemen.
• Herken een moment van vrijheid. Sta aan het einde van de dag stil bij een moment waarop je aanwezig, warm, vrij of werkelijk in contact was. Maak er geen prestatie van. Merk eenvoudig op dat zulke kwaliteiten al in je leven verschijnen.

Wil je meer verkennen? Bekijk onze zelfliefde-oefeningen.

Verder verdiepen: het boek Gezonde Zelfliefde

Wie de achtergrond en methodiek verder wil verkennen, kan het boek Gezonde Zelfliefde van Hans Knibbe lezen. Daarin wordt gezonde zelfliefde niet alleen besproken als psychologische ondersteuning, maar als een belangrijke basis voor het Zijnsgeoriënteerde pad van vrijheid. Een geoefende liefdevolle houding helpt de psyche om ook moeilijkere lagen en patronen te ontmoeten zonder onmiddellijk terug te vallen in zelfafwijzing, verdediging of zelfcorrectie.

De beoefeningen helpen om minder vanuit tekort en verbetering te leven en steeds vertrouwder te raken met een warme, ruime en waardige houding naar jezelf. Vanuit die basis kan ook de vrijheid groeien om jezelf niet voortdurend centraal te hoeven stellen, maar open te blijven voor relatie, liefde en deelname aan het leven.

 Wil je je breder oriënteren, bekijk dan ook onze selectie boeken over zelfliefde.

Zelf ervaren: de cursus Gezonde Zelfliefde

Lezen kan helpen om de visie te begrijpen, maar Gezonde Zelfliefde is vooral een beoefening. In de cursus Gezonde Zelfliefde maak je onder begeleiding kennis met onder andere wakkerte, de Zijnsouders en het ontwikkelen van een warmere en stabielere houding naar jezelf.

De oefeningen zijn niet bedoeld om van jou een betere versie van jezelf te maken. Ze helpen je juist om het voortdurende verbeterproject even los te laten en je af te stemmen op de vrijheid en rijkdom die niet eerst geproduceerd hoeven te worden. Door herhaling kan de psyche steeds vertrouwder raken met die ruimere optiek en leren haar vorm te geven in het dagelijks leven.

Bekijk de cursus Gezonde Zelfliefde

Veelgestelde vragen

Wat is gezonde zelfliefde precies?

Gezonde zelfliefde is een warme, waardige en respectvolle houding naar jezelf. Je hoeft jezelf niet voortdurend te beoordelen, verdedigen of verbeteren.

Binnen Zijnsoriëntatie is gezonde zelfliefde verbonden met het herkennen dat de diepste rijkdom en vrijheid van je geest niet door prestaties gemaakt hoeven te worden. Die vrijheid is gegeven. De psychische capaciteit om van daaruit met jezelf om te gaan vraagt echter vaak oefening en gewenning.

Is zelfliefde hetzelfde als egoïsme?

Nee. Gezonde zelfliefde hoeft je niet meer met jezelf bezig te maken. Wanneer je minder afhankelijk bent van voortdurende bevestiging of verdediging van je waardigheid, kan juist meer ruimte ontstaan voor werkelijk contact met anderen.

Gezonde zelfliefde ondersteunt zowel eigenheid als verbinding.

Wat zijn de symptomen van een gebrek aan zelfliefde?

Bijvoorbeeld een sterke innerlijke criticus, jezelf voortdurend vergelijken, moeilijk waardering kunnen ontvangen, veel bevestiging nodig hebben, weinig rust toelaten, jezelf structureel wegcijferen of moeite hebben om grenzen en eigen wensen serieus te nemen.

Zulke patronen zijn geen diagnose, maar kunnen aanleiding zijn voor onderzoek naar de houding van waaruit je met jezelf omgaat.

Hoe begin je aan zelfliefde?

Begin niet met het voornemen een ander of beter mens te worden. Merk eerst op hoe je nu naar jezelf kijkt en hoe je lichamelijk aanwezig bent bij wat je ervaart.

Vanuit die wakkerte kun je oefenen met een warmere, minder beoordelende en meer waardige houding naar jezelf. Gezonde zelfliefde is geen beslissing die je eenmaal neemt, maar een houding waarin je jezelf steeds opnieuw kunt trainen.

Wat zijn tekenen van zelfliefde?

Je hoeft je waardigheid minder voortdurend te bewijzen of te beschermen. Je kunt beter rusten in jezelf, grenzen en wensen serieuzer nemen en tegelijk open blijven naar anderen.

Gezonde zelfliefde kan zowel meer warmte als meer rugkracht geven: meer ruimte om jezelf te zijn én werkelijk in verbinding te blijven.

Wat zijn de 10 geboden van zelfliefde?

Die lijst bestaat binnen Zijnsoriëntatie niet. Gezonde zelfliefde is geen set regels waaraan je moet voldoen en ook geen nieuw verbeterproject.

Belangrijker is de houding van waaruit je jezelf ontmoet: wakker, warm, waardig, open en zonder jezelf voortdurend te corrigeren. De oefeningen hierboven bieden daarvoor een eerste ingang.

Hoe kun je gezonde zelfliefde beoefenen?

Door je automatische patronen te leren onderbreken, wakker en lichamelijk aanwezig te blijven, warmte toe te laten, je oordelende houding te herkennen en je af te stemmen op een ruimere, liefdevolle optiek.

Binnen Zijnsoriëntatie spelen onder andere wakkertebeoefening, het ontwikkelen van warmte, houdingtraining en de visualisatie van de Zijnsouders daarin een belangrijke rol.

Hoe lang duurt het om gezonde zelfliefde te ontwikkelen?

Daar bestaat geen vast tijdpad voor. Gezonde zelfliefde is geen eindpunt dat je na een bepaald aantal weken bereikt. De vrije grond waarop de beoefening zich oriënteert hoeft niet ontwikkeld te worden. Maar de psyche heeft tijd, herhaling en oefening nodig om een liefdevolle en waardige houding steeds vertrouwder te laten worden.

Gezonde zelfliefde is geen egotrip en ook geen nieuw project om jezelf te verbeteren. Ze helpt de psyche om te rusten in een waardigheid en rijkdom die niet eerst verdiend hoeven te worden. Van daaruit ontstaat meer ruimte om jezelf te zijn, anderen werkelijk te ontmoeten en met liefde, vrijheid en verantwoordelijkheid deel te nemen aan het leven.